Bạn có bao giờ cảm thấy giằng xé giữa việc muốn gần gũi với người yêu và nhu cầu thiết yếu về không gian riêng tư không? Hoặc có lẽ bạn lại cảm thấy điều ngược lại: khao khát sự kết nối sâu sắc trong khi người yêu dường như đang xa cách?
Theo nhà tâm lý trị liệu và chuyên gia về các mối quan hệ nổi tiếng Esther Perel, đây không phải là vấn đề bạn cần “sửa chữa”. Đây là một nghịch lý mà bạn cần phải giải quyết.
Trong các mối quan hệ hiện đại, chúng ta liên tục cố gắng cân bằng hai nhu cầu trái ngược của con người: nhu cầu về sự an toàn (kết nối và thuộc về) và nhu cầu về sự tự do (phiêu lưu và tự chủ). Do đó, Perel cho rằng chất lượng mối quan hệ của bạn phụ thuộc hoàn toàn vào việc bạn xử lý sự căng thẳng này tốt đến mức nào.
Một vấn đề đặt ra là, tại sao hôm nay việc cân bằng lại khó khăn đến vậy?
Như Esther Perel giải thích, đó là vì chúng ta đã đặt những kỳ vọng chưa từng có lên người yêu của mình.
Chúng ta thường kỳ vọng đối tác của mình sẽ là:
- Người bạn thân nhất của chúng ta
- Người yêu nồng nàn của chúng ta
- Người đồng nuôi dạy con của chúng tôi
- Người ngang hàng về trí tuệ của chúng ta
- Điểm tựa cảm xúc của chúng ta
Điều này tạo ra một mối quan hệ đối tác quá tải . Khi chúng ta kỳ vọng sự hoàn hảo trong tất cả các lĩnh vực này, chúng ta sẽ tự chuốc lấy sự thất vọng.
Theo lý thuyết gắn bó, kiểu gắn bó sẽ quyết đinh liệu một người ưu tiên sự an toàn hay sự tự chủ hơn.
Dạng tương tác phổ biến nhất là vòng luẩn quẩn lo âu-né tránh , trong đó một người theo đuổi và người kia lùi bước, một kiểu tương tác thường bị nhầm lẫn với “tình yêu”.
- Nỗi sợ bị bỏ rơi: Một người thường nhạy cảm hơn với nỗi sợ mất người kia. Người này có thể dễ dàng làm hài lòng, nhượng bộ hoặc gánh vác trách nhiệm duy trì mối quan hệ ( kiểu gắn bó lo âu ).
- Nỗi sợ ngột ngạt: Người kia thường nhạy cảm hơn với nỗi sợ mất đi chính mình. Họ có thể đấu tranh mạnh mẽ hơn cho quyền tự chủ, không gian, ý tưởng hoặc thời gian của mình, coi sự thỏa hiệp như một “con dốc trơn trượt” dẫn đến sự mất mát bản thân ( kiểu gắn bó né tránh ).
Perel lưu ý rằng khi điều này xảy ra, về cơ bản bạn đang “giao phó” một phần vấn đề nội tâm của mình cho người bạn đời.
Ví dụ, nếu bạn khao khát sự ổn định, bạn có thể dựa dẫm vào người bạn đời để có được điều đó, nhưng sau này lại oán giận họ vì cho rằng họ “nhàm chán” hoặc “cứng nhắc”.
Vậy làm sao để thay đổi:
Nếu bạn muốn thay đổi cục diện, bạn phải thay đổi hành vi của mình. Bạn không thể ép buộc đối tác của mình thay đổi.
- Giao tiếp rõ ràng
Khi một người cần không gian riêng (ví dụ: người hay né tránh), điều đó có thể gây khó chịu cho người cần sự gần gũi (ví dụ: người hay lo lắng). Vì vậy, người cần không gian riêng cần trấn an người kia: “Anh/Em yêu em/anh, chúng ta vẫn ổn. Anh/Em chỉ cần một ngày để suy nghĩ”.
Việc giao tiếp rõ ràng giúp tôn trọng nhu cầu tự chủ đồng thời cung cấp sự an toàn và đảm bảo cần thiết cho việc kết nối.
Hãy là chính mình (Sự khác biệt)
o Học cách nói “Không”: Bạn cần phải biết nói “không” với người yêu của mình đôi khi để lời “có” của bạn thực sự có ý nghĩa.
o Hãy tìm kiếm sự hỗ trợ từ bên ngoài: Đừng bắt người yêu phải là tất cả đối với bạn . Hãy kết nối lại với bạn bè, người hướng dẫn và cộng đồng của bạn. Khi nhu cầu “thuộc về” của bạn được đáp ứng ở những nơi khác, bạn sẽ giảm bớt áp lực rất lớn cho mối quan hệ tình cảm của mình.
o Hãy dành thời gian riêng: Lên kế hoạch một buổi tối hoặc buổi chiều để làm điều gì đó chỉ dành cho bản thân. Sau đó, hãy chia sẻ những gì bạn đã làm. Điều này sẽ tạo ra nguồn năng lượng mới để bạn mang trở lại với mối quan hệ.
“Tình yêu dựa trên hai trụ cột: sự buông bỏ và sự tự chủ. Nhu cầu được ở bên nhau tồn tại song song với nhu cầu được sống riêng biệt.” — Esther Perel
(Reference: McLeod, S. (2025, December 1). Love without losing yourself: the modern balance. https://www.simplypsychology.org/love-without-losing-yourself-the-modern-balance.html )
Chuyên viên LÊ THỊ HÀ TRINH