“Con thích bạn cùng lớp, con nghĩ mình đã yêu, nhưng con sợ ba mẹ, thầy cô biết!”, “Con tự bảo mình còn nhỏ phải lo học nhưng con không tập trung được, con nhớ bạn, con sợ sau này vào lớp Sáu sẽ không còn học chung với nhau nữa, con buồn lắm…” – Tôi đã từng nghe rất nhiều nội dung như thế!
“Thư tình của trẻ”
Có một học sinh lớp ba thỏ thẻ: “Con rất thích thầy giáo dạy bộ môn…., sau này con lớn lên con nhất định sẽ cưới thầy”. Và hầu như giờ ra chơi nào bé cũng thập thò trước cửa phòng giáo viên để được ngắm nhìn người thầy yêu quý của mình… Thỉnh thoảng trên các mạng xã hội, những diễn đàn tuổi teen, diễn đàn dành cho cha mẹ… cũng xuất hiện những thông tin thư tình học sinh lớp bốn, lớp năm mà trong đó, trẻ gọi nhau là “ông xã”, “bà xã” cùng những câu chữ tỏ tình rất ngô nghê…
Thật ra đó không hẳn là tình yêu, nếu hiểu theo nghĩa hẹp như lâu nay người ta quan niệm – tức tình cảm dành cho người khác phái. Đúng hơn, đó là những rung động, những cảm xúc giới tính đầu đời, và đôi khi chúng đến với trẻ từ rất sớm. Đó là khi trẻ thần tượng về một người thân yêu hay người gần gũi trẻ nhất; Là khi trẻ thấy một cô bạn, cậu bạn cùng lớp chơi thân rất hợp với mình, có một vài ưu điểm nổi trội, thu hút trẻ… Từ đó, trẻ dành cho người ấy những tình cảm đặc biệt, sự quan tâm chú ý nhiều hơn. Chẳng hạn đi học, trẻ chỉ muốn ngồi bên cạnh cô/cậu bạn mà trẻ thích, hay có quà bánh cũng để dành cho bạn và coi đó là niềm vui, quan tâm, chia sẻ… và cũng để được bạn quan tâm, chia sẻ và chú ý đến mình. Và sẽ không có gì đáng ngạc nhiên khi ở độ tuổi mầm non, cũng có thể đã có những bé suy nghĩ ngây ngô rằng sau này lớn lên con sẽ “cưới” ba làm chồng hay “lấy” mẹ làm vợ…
Cùng một độ tuổi, sự phát triển giới tính ở con gái sẽ sớm hơn con trai, nên có rất nhiều trẻ đơn phương thích bạn để rồi sau đó lo sợ, hoang mang khi thấy đối phương thờ ơ với mình, khiến trẻ lo lắng, bất an, không chuyên tâm học hành.
Hơn nữa những cảm xúc trẻ con dễ mang tính bồng bột, nhất thời và mau thay đổi,… có thể sau này lớn lên khi nhìn lại đôi khi trẻ sẽ cảm thấy buồn cười về một thời ngây ngô, trẻ trâu, ngờ nghệch
Giáo dục cảm xúc giới tính của trẻ
| Cần tôn trọng và chấp nhận những cảm xúc giới tính trong sáng, hồn nhiên của trẻ, từng bước giúp con nhận ra các giá trị thật – ảo trong tình cảm. |
Trẻ em ngày nay có xu hướng dậy thì sớm. Từ tuổi lên tám, chín, trẻ đã phát triển về những cảm xúc giới tính. Vì vậy, người lớn cần tôn trọng và lắng nghe những cung bậc tình cảm ở trẻ để giúp trẻ phân biệt chính xác những cảm xúc của mình. Thay vì “phóng đại” chuyện tình cảm trẻ con, người lớn hãy cố gắng lắng nghe, chia sẻ và giúp trẻ nhận thức được đó chỉ là những cảm xúc của tình cảm bạn bè khác giới. Từ đó hướng dẫn trẻ có những ứng xử phù hợp, biết tôn trọng bạn khác giới, có kiến thức, kỹ năng về phát triển tâm sinh lý giới tính.
Giáo dục giới tính không chỉ dựa hoàn toàn vào nhà trường mà điều quan trọng hơn là sự giáo dục của cha mẹ và những người lớn xung quanh để định hướng cho trẻ hiểu rõ về những cảm xúc và hành vi của mình. Phản ứng chỉ trích, cấm đoán, xúc phạm con trẻ như: con nít mới nứt mắt ra mà bày đặt yêu với đương, là đồ hư hỏng… sẽ làm trẻ xấu hổ, cảm thấy tội lỗi ảnh hưởng sâu sắc đến phát triển tâm lý giới tính của trẻ sau này.
Nhu cầu giao tiếp tình cảm của trẻ trong quan hệ bạn bè rất lớn. Để phòng ngừa hiện trạng trẻ yêu sớm và có những hành vi cảm xúc không phù hợp, người lớn cần giúp trẻ phát triển cảm xúc giới tính lành mạnh. Cần tôn trọng và chấp nhận những cảm xúc giới tính trong sáng, hồn nhiên của trẻ, từng bước giúp con nhận ra các giá trị thật – ảo trong tình cảm. Sự động viên, chia sẻ kịp thời của người lớn sẽ giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng ứng xử giao tiếp với bạn khác giới trong sáng, lành mạnh.
Chỉ khi trẻ có được chỗ dựa tinh thần vững chắc và sự định hướng đúng đắn từ bố mẹ, thì trẻ mới “biết” nên yêu ai và yêu khi nào là đúng thời điểm và yêu như thế nào để có được một mối quan hệ an toàn và lành mạnh
Để giáo dục cảm xúc giới tính đi trước và đón đầu thì những bài học vỡ lòng về tình yêu thương, trẻ rất cần được học và trải nghiệm tốt từ ngay trong môi trường giáo dục gia đình.
ThS Tâm lý NGUYỄN THỊ MỸ LINH